Tuyến đường sắt cao tốc Bangkok – Nong Khai dài 609 km, được phát triển với sự hợp tác của Trung Quốc, đang đối mặt với tình trạng chậm tiến độ kéo dài và chi phí đầu tư tăng mạnh. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng kết nối Thái Lan với mạng lưới đường sắt Lào – Trung Quốc, hình thành hành lang vận tải xuyên Á từ Côn Minh xuống Đông Nam Á.
Dự án có chiều dài khoảng 609 km, tốc độ thiết kế tối đa 250 km/h, nối thủ đô Bangkok với Nong Khai, tỉnh nằm sát biên giới Lào. Tuyến đường được chia thành hai giai đoạn.
Giai đoạn một, nối Bangkok với Nakhon Ratchasima, dài khoảng 251 km, có tổng mức đầu tư khoảng 179,4 tỷ baht. Giai đoạn hai kéo dài từ Nakhon Ratchasima đến Nong Khai, dài khoảng 357 km, với kinh phí dự kiến 341,35 tỷ baht.
Tổng vốn đầu tư của hai giai đoạn vào khoảng 520,8 tỷ baht (400.000 tỷ đồng). So với mức ước tính ban đầu khoảng 400 tỷ baht, con số này cao hơn khoảng 120 tỷ baht (92.000 tỷ đồng), tương đương mức tăng gần 30%.
Chậm tiến độ kéo dài
Dù được khởi động từ năm 2017, dự án vẫn chưa thể hoàn thành theo kế hoạch ban đầu. Quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại liên quan đến thay đổi thiết kế, phê duyệt hợp đồng, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công. Đại dịch COVID-19 cũng ảnh hưởng đến tiến độ.
Tính đến đầu năm 2025, đoạn Bangkok - Nakhon Ratchasima mới hoàn thành hơn 30% khối lượng công việc dân dụng, đồng nghĩa dự án đã chậm ít nhất 4-5 năm ở giai đoạn đầu và gần 1 thập kỷ nếu xét toàn bộ tuyến.
Theo kế hoạch được truyền thông Thái Lan đề cập, toàn tuyến dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2031, muộn hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu.
Dự án còn chịu sức ép về an toàn sau những sự cố nghiêm trọng. Tháng 8/2024, một vụ sập hầm khiến ba công nhân thiệt mạng. Đến tháng 1/2026, cần cẩu phục vụ thi công đổ xuống đoàn tàu khách tại tỉnh Nakhon Ratchasima, khiến ít nhất 32 người tử vong và hàng chục người bị thương.
Hợp tác với Trung Quốc nhưng tự chủ nguồn vốn
Một điểm đáng chú ý là Thái Lan lựa chọn hợp tác với Trung Quốc về công nghệ và hệ thống đường sắt, nhưng chính phủ nước này chịu trách nhiệm về phần lớn kinh phí xây dựng trên lãnh thổ Thái Lan. Cách tiếp cận này giúp Bangkok duy trì quyền chủ động đối với hạ tầng chiến lược và hạn chế phụ thuộc vào vốn vay nước ngoài.
Việc hợp tác với Trung Quốc cũng không đồng nghĩa toàn bộ công trình do doanh nghiệp nước này trực tiếp thi công. Thái Lan vẫn tổ chức các gói thầu và huy động doanh nghiệp trong nước tham gia những công việc như xây dựng, thiết kế, giám sát và cung ứng vật liệu.
Trước đó, Thái Lan từng xúc tiến hợp tác với Nhật Bản đối với kế hoạch đường sắt cao tốc Bangkok – Chiang Mai. Trong khi đó, tuyến Bangkok – Nong Khai được phát triển theo hướng hợp tác với Trung Quốc. Đây là hai dự án khác nhau, phản ánh việc Bangkok tìm kiếm các đối tác quốc tế cho từng hành lang hạ tầng.
Khi hoàn thành, tuyến Bangkok – Nong Khai được kỳ vọng kết nối với đường sắt Lào – Trung Quốc, tuyến đã vận hành từ cuối năm 2021. Mạng lưới này có thể mở rộng khả năng vận chuyển hành khách và hàng hóa giữa Thái Lan, Lào và Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ du lịch và thương mại xuyên biên giới.
Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của dự án sẽ phụ thuộc vào khả năng khai thác thương mại, kết nối đồng bộ giữa các tuyến đường sắt và năng lực kiểm soát chi phí. Sau nhiều năm triển khai, bài toán của Thái Lan không chỉ là hoàn thành 609 km đường sắt, mà còn phải biến khoản đầu tư lớn thành lợi ích kinh tế dài hạn.
