‘Đại học hạnh phúc’: Giáo dục không chỉ dạy kiến thức mà còn tạo bản lĩnh sống
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động toàn cầu, câu chuyện “đại học hạnh phúc” đang trở thành một trong những chủ đề được giới giáo dục, doanh nghiệp và xã hội đặc biệt quan tâm. Không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, đại học phải là nơi trở thành môi trường giúp người trẻ trưởng thành, thích nghi và đủ năng lực sống hạnh phúc trong một thế giới đầy biến động.
Đó cũng là thông điệp xuyên suốt tại Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động” do Soha.vn và Trường Đại học Đại Nam phối hợp tổ chức ngày 22/5 tại Hà Nội.
“Đại học hạnh phúc” không phải là đại học dễ dãi
Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia giáo dục, lãnh đạo trường đại học và đại diện doanh nghiệp cùng bàn luận về một câu hỏi lớn: Làm thế nào để xây dựng môi trường đại học giúp sinh viên không chỉ “hài lòng” mà còn đủ năng lực để sống hạnh phúc sau khi ra trường?
Phát biểu khai mạc, ông Bùi Ngọc Hải, Giám đốc Soha.vn, Trưởng Ban tổ chức hội thảo cho rằng “đại học hạnh phúc” không còn là câu chuyện riêng của ngành giáo dục, mà là vấn đề phát triển con người của cả quốc gia.
Theo ông Hải, giáo dục đại học Việt Nam đã có nhiều chuyển biến nhằm nâng cao mức độ hài lòng của người học. Tuy nhiên, trong bối cảnh AI phát triển từng ngày, sinh viên đang phải đối diện với áp lực lớn hơn bao giờ hết về việc làm, năng lực cạnh tranh và khả năng thích nghi.
Dẫn khảo sát do Soha.vn thực hiện, ông cho biết có tới 15% sinh viên thiếu tự tin về cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp, trong khi 80% sinh viên thừa nhận đang chịu áp lực học tập ở nhiều mức độ khác nhau.
Những con số này cho thấy nghịch lý của thế hệ trẻ hiện nay: có nhiều cơ hội hơn nhưng cũng đối mặt với nhiều bất định hơn. Và điều đó đặt ra câu hỏi lớn cho các trường đại học: liệu giảm áp lực có đồng nghĩa với việc sinh viên sẽ hạnh phúc hơn?
Hạnh phúc không phải là “dễ chịu”
Một trong những điểm đáng chú ý của hội thảo là sự đồng thuận của nhiều chuyên gia về việc: đại học hạnh phúc không phải nơi “chiều lòng” sinh viên bằng mọi giá.
TS Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam nhấn mạnh, áp lực không hoàn toàn tiêu cực. Điều quan trọng là sinh viên có được hỗ trợ để vượt qua áp lực và trưởng thành hay không.
Theo ông, giáo dục hiện đại không thể chỉ hướng tới sự dễ chịu ngắn hạn, mà cần giúp người học xây dựng nội lực lâu dài. Ông khẳng định: “Hạnh phúc không phải là sự dễ chịu. Hạnh phúc là sự trưởng thành mạnh mẽ”.
Từ thực tiễn triển khai mô hình giáo dục theo chuẩn đầu ra (OBE), ứng dụng AI và triết lý “kỷ luật hỗ trợ” tại Trường Đại học Đại Nam, TS Lê Đắc Sơn cho rằng, đại học cần tập trung hình thành năng lực thực cho sinh viên thay vì chạy theo thành tích hình thức.
Ông cũng đưa ra góc nhìn đáng suy ngẫm: “Một trường đại học hạnh phúc không phải là nơi sinh viên cười nhiều nhất, mà là nơi sinh viên ra trường có thể đứng vững trước cuộc đời”.
Thông điệp này đang phản ánh xu hướng mới của giáo dục đại học toàn cầu: chuyển từ “học để biết” sang “học để thích nghi và tồn tại”.
Khi doanh nghiệp cần những người trẻ có nội lực
Không chỉ các trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp hiện nay cũng ngày càng coi trọng năng lực thích nghi, khả năng làm việc độc lập và sức bền tinh thần của người lao động trẻ.
Trong kỷ nguyên AI, kiến thức chuyên môn có thể nhanh chóng lỗi thời, nhưng năng lực học tập suốt đời, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề mới là yếu tố quyết định giá trị nhân lực.
Điều này lý giải vì sao khái niệm “đại học hạnh phúc” đang trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp. Bởi một môi trường giáo dục tạo ra những người trẻ có bản lĩnh, tự tin và hiểu chính mình cũng đồng nghĩa với việc tạo ra nguồn nhân lực bền vững cho nền kinh tế.
Tại hội thảo, TS. Lê Mai Lan - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học VinUni cho rằng, một sinh viên hạnh phúc không phải là người ít áp lực, mà là người sau bốn năm đại học có thể nhìn lại và nhận ra bản thân đã trưởng thành hơn.
Theo bà, hạnh phúc trong giáo dục đại học tồn tại ở hai cấp độ: “hài lòng” và “tự hào”. Nếu “hài lòng” là cảm xúc ngắn hạn từ trải nghiệm hiện tại, thì “tự hào” là cảm giác dài hạn khi người học thấy mình trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình.
Đây cũng là lý do nhiều trường đại học hiện nay bắt đầu chú trọng xây dựng hệ sinh thái mentor, kết nối cựu sinh viên, gia tăng trải nghiệm thực tế và đưa các dự án xã hội vào hành trình học tập.
AI càng phát triển, giáo dục càng phải “nhân văn”
Một trong những thông điệp nổi bật của hội thảo là: khi AI có thể thay thế nhiều công việc, điều con người cần nhất lại chính là những giá trị rất “con người”.
Các diễn giả cho rằng giáo dục đại học trong tương lai không chỉ đào tạo chuyên môn, mà còn phải nuôi dưỡng nội lực tinh thần, khả năng thích nghi và cảm giác sống có ý nghĩa cho sinh viên.
Điều này đồng nghĩa với việc các trường đại học phải thay đổi cách tiếp cận: từ mô hình đào tạo nặng kiến thức sang mô hình phát triển con người toàn diện.
Theo TS. Lê Mai Lan, để chuyển hóa từ “hài lòng” sang “tự hào”, VinUni đã xây dựng nhiều mô hình như Ikigai, hệ sinh thái mentor - alumni, văn hóa “Pay it Forward”, đồng thời đưa trải nghiệm xã hội trở thành trung tâm của hành trình học tập.
Dữ liệu từ VinUni cho thấy chỉ số NPS năm 2025 đạt 60,36 điểm, tăng mạnh 58,8% so với năm trước đó - một tín hiệu cho thấy sinh viên ngày càng có sự gắn bó và tự hào với ngôi trường của mình.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng khốc liệt, đây không chỉ là câu chuyện thương hiệu giáo dục, mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.
Từ “trường học” đến hệ sinh thái phát triển con người
Khái niệm “đại học hạnh phúc” đang mở ra một góc nhìn mới cho giáo dục Việt Nam: trường đại học không chỉ là nơi đào tạo nghề nghiệp, mà cần trở thành hệ sinh thái phát triển con người.
Ở đó, sinh viên không bị nuông chiều nhưng được hỗ trợ; không tránh khỏi áp lực nhưng học được cách vượt qua; không chỉ học để có việc làm mà còn học để hiểu bản thân và sống có ý nghĩa.
Trong thế giới đầy biến động bởi AI và công nghệ, những giá trị ấy có thể chính là “tấm hộ chiếu” quan trọng nhất giúp người trẻ bước vào tương lai.
Và có lẽ, đó cũng là sứ mệnh cao cả nhất của một trường đại học hạnh phúc.
