Dịch chuyển chuỗi cung ứng: Cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt?
Sáng 18/9, Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam”, nhằm nhận diện xu hướng mới và trao đổi giải pháp giúp doanh nghiệp thích ứng với những biến động của kinh tế thế giới.
Phát biểu khai mạc, TS. Hà Khắc Minh, Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp cho biết, chuỗi cung ứng toàn cầu đang điều chỉnh mạnh mẽ dưới tác động của biến động địa chính trị, chính sách thương mại, công nghệ, xu hướng xanh hóa và các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Quá trình này tạo cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất, thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và đáp ứng yêu cầu mới của thị trường.
Tại diễn đàn, ThS. Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược nhận định, kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi nhưng còn mong manh, thiếu đồng đều và chịu tác động đáng kể từ cạnh tranh địa chính trị, điều chỉnh chính sách của các nền kinh tế lớn.
Với độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những biến động này. Các doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ có thể đối mặt với những thay đổi về chính sách thương mại, trong khi doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu cũng chịu tác động từ sự gián đoạn nguồn cung.
Theo ông Nguyễn Anh Dương, một xu hướng nổi bật là các nền kinh tế và doanh nghiệp tăng cường tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, không chỉ để mở rộng thị trường mà còn đa dạng hóa quan hệ xuất nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường, nguồn cung và đối tác nhất định.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngày càng tác động sâu sắc đến quá trình tổ chức lại chuỗi cung ứng. Trong lĩnh vực logistics, việc ứng dụng nền tảng số, dữ liệu số và giao dịch điện tử góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng khả năng kết nối giữa các chủ thể.
Đáng chú ý, thúc đẩy thương mại không giấy tờ, kết nối số và công nhận, trao đổi dữ liệu điện tử giữa các nền kinh tế được xem là hướng đi quan trọng. Thực tế, tại một số quốc gia, doanh nghiệp vẫn phải sử dụng chứng từ giấy hoặc duy trì bản giấy song song với chứng từ điện tử để phục vụ lưu trữ, đối chiếu và thực hiện thủ tục.
Do đó, chuyển dịch chuỗi cung ứng hiện nay không chỉ là dịch chuyển địa điểm sản xuất giữa các quốc gia, mà còn gắn với quá trình đa dạng hóa thị trường, nguồn cung, công nghệ và đối tác, trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và môi trường kinh tế - địa chính trị liên tục thay đổi.
Đề cập đến dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), ông Nguyễn Anh Dương cho biết Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong thu hút đầu tư, với sự hiện diện ngày càng lớn của các đối tác Đông Á và Thái Bình Dương. Năm 2025, Singapore dẫn đầu về vốn đầu tư với 6,98 tỷ USD, tiếp đến là Trung Quốc với 5,19 tỷ USD và Hàn Quốc với 4,2 tỷ USD.
Dòng vốn FDI góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, tăng cường liên kết kinh tế và khai thác hiệu quả các FTA. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức từ chính sách thuế nhập khẩu, tiêu chí kỹ thuật liên quan đến đầu vào từ nền kinh tế thứ ba, nguy cơ cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn trong ASEAN và hạn chế trong liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.
Từ thực tiễn đó, diễn đàn nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tìm kiếm đối tác và thị trường mới, qua đó tận dụng cơ hội từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
