Doanh nghiệp ngành xe hợp tác chung tay xây dựng hệ sinh thái phương tiện tương lai
Đây là một trong những nội dung được thảo luận tại hội thảo “Tương lai của di chuyển - Future Mobility” do Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam (VAMOBA) tổ chức ngày 14/8 tại TP.HCM, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Xe hai bánh Việt Nam 2026. Sự kiện có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia, trường học và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực ôtô, xe máy, xe đạp, phương tiện điện, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ.
Theo VAMOBA, ngành phương tiện đang hình thành một chuỗi giá trị rộng hơn, trong đó xe điện, pin, năng lượng, hạ tầng sạc, công nghệ điều khiển, dữ liệu, nền tảng số và dịch vụ sau bán hàng ngày càng liên kết với nhau. Sự thay đổi này khiến cạnh tranh không còn chỉ nằm ở năng lực sản xuất hay sản phẩm mà mở rộng sang khả năng kết nối công nghệ, hạ tầng, đối tác và dịch vụ bổ trợ.
Thị trường cũng đang cho thấy những dấu hiệu rõ hơn của quá trình chuyển dịch. Theo ông Chu Quang Thái, tổng nhu cầu phương tiện tại Việt Nam vẫn được duy trì nhưng cơ cấu sản phẩm thay đổi đáng kể.
Năm 2025, doanh số xe máy của các thành viên VAMM đạt hơn 2,61 triệu xe, giảm 1,5%, trong khi xe máy điện tăng nhanh, với VinFast đạt hơn 406.000 xe. Ở thị trường ôtô, tỷ trọng xe thuần điện và hybrid tăng từ 14% năm 2024 lên 28,7% trong chín tháng năm 2025. Theo ông Thái, những diễn biến này cho thấy người tiêu dùng đang dần thay đổi lựa chọn và phương tiện điện ngày càng chiếm vị trí đáng kể trên thị trường.
Sự dịch chuyển về phương tiện điện cũng đặt ra bài toán lớn hơn đối với doanh nghiệp trong nước. Một chiếc xe điện liên quan đến nhiều lĩnh vực từ phần mềm, phần cứng, pin, năng lượng đến điều khiển động cơ, khiến việc tự xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh trở nên khó khăn.
TS Nguyễn Hữu Phước Nguyên cho rằng phát triển sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, cần nguồn lực lớn, thời gian dài và quá trình tích lũy liên tục. Theo ông, ba điểm nghẽn đối với doanh nghiệp công nghệ là nguồn vốn, nhân lực chất lượng cao và môi trường chính sách. Trong đó, vốn mạo hiểm và chính sách đồng hành theo từng giai đoạn phát triển có vai trò quan trọng.
Ở góc độ ngành xe hai bánh điện, ông Vũ Trọng Thanh cho rằng doanh nghiệp cần tập trung vào năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm và chiến lược phát triển bền vững. Đây là những nền tảng để các doanh nghiệp, đặc biệt những đơn vị quy mô nhỏ, từng bước nâng cao năng lực và tham gia vào thị trường xe điện.
Tại hội thảo, các diễn giả cũng trao đổi về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, công nghệ và năng lượng mới, cùng cơ hội phát triển của ngành xe hai bánh. Một trong những vấn đề được đặt ra là tăng liên kết giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, chuyên gia và các tổ chức trong ngành.
VAMOBA đồng thời công bố thành lập Văn phòng đại diện tại TP HCM, định hướng trở thành đầu mối kết nối hiệp hội với doanh nghiệp, đối tác, cơ quan quản lý và các tổ chức tại khu vực phía Nam. Hiệp hội cũng phát động chương trình “VAMOBA Future Mobility 2030”, hướng tới kết nối doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức đào tạo và đối tác công nghệ để nghiên cứu, chia sẻ và thúc đẩy các giải pháp cho ngành phương tiện Việt Nam.
Theo định hướng chương trình, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố trọng tâm trong những năm tới. Việc xây dựng chương trình đến năm 2030 cũng đặt ra hướng tiếp cận dài hạn hơn, trong đó các doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm mà cần tìm cách tham gia vào mạng lưới công nghệ, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ đang hình thành quanh ngành phương tiện.
Bên cạnh thảo luận chuyên môn, VAMOBA còn thực hiện ký kết hợp tác với đối tác trong đào tạo, công nghệ, phát triển thị trường và công nghiệp hỗ trợ. Theo hiệp hội, đây là hướng nhằm mở rộng cơ hội hợp tác và đưa nguồn lực, công nghệ mới đến gần hơn với doanh nghiệp Việt.
