Gỡ “điểm nghẽn” để kinh tế tư nhân bứt phá
Tại Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” diễn ra sáng 6/4 do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam và Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đã cùng phân tích những thách thức đặt ra đối với khu vực kinh tế tư nhân trong bối cảnh mới.
Theo TS. Phan Đức Hiếu - Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, khu vực kinh tế tư nhân đã trải qua quá trình thay đổi mạnh mẽ về nhận thức, từ chỗ còn nhiều rào cản đến việc được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
Ông cho rằng, Nghị quyết 68 đặt ra yêu cầu cải cách toàn diện hơn, trong đó trọng tâm là đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật; xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn cho doanh nghiệp. Định hướng chính sách cũng nhấn mạnh việc ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế trong xử lý quan hệ kinh tế, đồng thời xây dựng cơ chế đặc thù để tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài.
Tuy nhiên, theo TS. Phan Đức Hiếu, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở số lượng văn bản chính sách, mà ở khả năng triển khai hiệu quả trong thực tiễn.
“Chúng ta không thể nhìn vào số lượng văn bản để tự mãn. Thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để mỗi thay đổi trong luật pháp phải chuyển hóa thành lợi ích kinh tế cụ thể cho người dân và doanh nghiệp”, ông nhấn mạnh.
Bên cạnh cơ hội, vị chuyên gia cũng cảnh báo áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt khi môi trường kinh doanh trở nên thông thoáng hơn. Theo ông, khi các rào cản hành chính được gỡ bỏ, doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh trực diện với những đơn vị mới có công nghệ, tư duy quản trị hiện đại và mô hình vận hành tinh gọn hơn.
Không chỉ đối mặt với bài toán thể chế, khu vực kinh tế tư nhân còn gặp khó khăn lớn về nguồn vốn trung - dài hạn. Các chuyên gia tại hội thảo cho rằng nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn phát triển chưa tương xứng, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn lực cho đầu tư mở rộng và đổi mới công nghệ.
Trong bối cảnh đó, vai trò của thị trường chứng khoán được đánh giá ngày càng quan trọng. Bà Lê Thị Việt Nga - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, thị trường chứng khoán đang từng bước trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho doanh nghiệp tư nhân. Năm 2025, quy mô thị trường đạt 744.480 tỷ đồng, tăng 42% so với năm 2024.
Theo bà Nga, Chính phủ và Bộ Tài chính thời gian qua đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng tầm thị trường như hoàn thiện hành lang pháp lý, hiện đại hóa công nghệ, vận hành hệ thống KRX từ đầu tháng 5/2025, thúc đẩy nâng hạng thị trường và tăng cường quản trị doanh nghiệp.
“Thị trường chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản trị theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại”, bà Nga nhận định.
Ở góc độ dài hạn, nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn hạn chế. Hiện chỉ khoảng 5.000 doanh nghiệp trong tổng số hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động tham gia chuỗi cung ứng; số doanh nghiệp trở thành nhà cung cấp cấp 1 cho các tập đoàn đa quốc gia còn rất ít. Giá trị gia tăng nội địa trong xuất khẩu vẫn thấp, trong khi chi phí logistics ở mức cao so với thế giới.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các tiêu chuẩn ESG ngày càng phổ biến, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp tư nhân cần nhanh chóng nâng cấp năng lực quản trị, đầu tư mạnh vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để thích ứng với xu hướng mới.
