Năng lực số: 'Chìa khóa vàng' giúp giáo dục Việt Nam bứt tốc trong kỷ nguyên AI
Hội thảo “Năng lực số - Đòn bẩy các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới” do Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia cùng nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế tổ chức.
Năng lực số trở thành nền tảng của giáo dục hiện đại
Không chỉ dừng lại ở kỹ năng sử dụng công nghệ, năng lực số đang được nhìn nhận như “hệ điều hành” mới của giáo dục hiện đại. Từ quản trị trường học, đổi mới phương pháp giảng dạy đến xây dựng hệ sinh thái học tập mở, mọi hoạt động đào tạo đều đang chịu tác động sâu sắc của chuyển đổi số.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội cho biết, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được Đảng và Nhà nước xác định là những đột phá chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Theo Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, Việt Nam hiện là điểm sáng về phát triển kinh tế số, song nền tảng nhân lực số vẫn còn là “điểm nghẽn” khi giáo dục và đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ và nhu cầu thị trường lao động.
“Để hình thành xã hội số, kinh tế số phải bắt đầu từ năng lực số. Nếu giáo dục chưa kịp đổi mới để hình thành năng lực số cho mọi người thì các nỗ lực đầu tư hạ tầng và công nghệ sẽ khó phát huy hết hiệu quả”, bà Hà nhấn mạnh.
Trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, các chuyên gia cho rằng mô hình giáo dục truyền thống đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi toàn diện. Không chỉ đào tạo kiến thức, các cơ sở giáo dục cần trang bị cho người học năng lực thích ứng, tư duy số và khả năng sáng tạo trong môi trường công nghệ liên tục biến đổi.
AI thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa và học tập suốt đời
Một trong những điểm nổi bật tại hội thảo là câu chuyện ứng dụng AI trong giáo dục. Theo các chuyên gia, trí tuệ nhân tạo đang mở ra cơ hội lớn để xây dựng mô hình giáo dục cá nhân hóa, giúp người học tiếp cận tri thức linh hoạt hơn.
Tiến sĩ Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia nhận định, trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng, năng lực số đã vượt ra ngoài phạm vi của một kỹ năng sử dụng công cụ thông thường để trở thành “hệ điều hành tư duy” của con người hiện đại.
Ông cho rằng, đối với các cơ sở giáo dục và đào tạo, năng lực số không chỉ là một môn học mới mà còn là “đòn bẩy” để tái cấu trúc triết lý giáo dục, thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người học.
Đặc biệt, dưới góc độ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Tiến sĩ Đinh Việt Hòa đánh giá năng lực số chính là chìa khóa để giúp thế hệ trẻ chuyển từ vai trò “người sử dụng công nghệ” sang “người sáng tạo công nghệ”, làm chủ công nghệ và kiến tạo giá trị mới cho xã hội.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng AI đang làm thay đổi cách học, cách dạy và cách đánh giá người học. Trong tương lai gần, giáo dục sẽ không còn giới hạn trong lớp học truyền thống mà mở rộng sang các nền tảng số, môi trường thực tế ảo và hệ thống học tập thông minh.
Giáo dục số cần gắn với nhu cầu doanh nghiệp
Một nội dung nhận được sự quan tâm lớn tại hội thảo là việc kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng số.
Theo các chuyên gia, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp vẫn là thách thức lớn đối với thị trường lao động Việt Nam. Vì vậy, chuyển đổi số giáo dục không thể chỉ là câu chuyện công nghệ mà phải gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, cơ sở giáo dục cần thay đổi tư duy quản trị, đẩy mạnh ứng dụng AI và công nghệ số trong xây dựng chương trình đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy và phát triển công nghệ giáo dục.
Đồng thời, việc hợp tác với doanh nghiệp công nghệ sẽ giúp sinh viên tiếp cận sớm với môi trường số, nâng cao kỹ năng thực hành và tăng khả năng thích ứng với thị trường lao động quốc tế.
Trong lĩnh vực du lịch, thương mại và dịch vụ - những ngành đang chịu tác động mạnh của chuyển đổi số – năng lực số được xem là “tấm hộ chiếu” mới của nguồn nhân lực. Từ marketing số, quản trị dữ liệu khách hàng, AI chatbot đến thương mại điện tử và du lịch thông minh, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên tuyển dụng lao động có tư duy công nghệ và kỹ năng số toàn diện.
Gần 200 tham luận đề xuất giải pháp phát triển năng lực số
Theo Ban tổ chức, hội thảo đã nhận được gần 200 bài tham luận của các tác giả đến từ 72 trường đại học, 13 trường cao đẳng và 15 viện nghiên cứu.
Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung lớn gồm: cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực số; kinh nghiệm quốc tế phát triển năng lực số; thực trạng và triển vọng phát triển năng lực số tại Việt Nam; giải pháp phát triển năng lực số cho các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới.
Nhiều ý kiến phân tích sâu các vấn đề như khung chính sách và quản trị giáo dục số; phát triển năng lực số cho giảng viên, sinh viên và cán bộ quản lý; ứng dụng AI trong dạy học và kiểm tra đánh giá; xây dựng hệ sinh thái giáo dục số; hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng số; an toàn số, đạo đức số và bảo vệ dữ liệu trong giáo dục.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW cùng Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Khung năng lực số cho người học. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phong trào học tập số, phổ cập kỹ năng số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng.
Trong kỷ nguyên AI, nơi công nghệ đang định hình lại mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, đầu tư cho năng lực số không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để giáo dục Việt Nam tăng tốc chuyển đổi, nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng nguồn nhân lực đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
