Ngày 11/3 vừa qua, Tổ chức Năng lượng Thế giới (IEA) thông báo các nước thành viên sẽ xả kỷ lục tới 400 triệu thùng dầu dự trữ nhằm xoa dịu thị trường toàn cầu. Trong số đó, riêng Mỹ sẽ xả 172 triệu thùng dầu. Đây được coi là đợt can thiệp lớn nhất trong lịch sử của IEA. Đáng chú ý, Nhật Bản cũng tuyên bố đơn phương sẽ xả dầu từ kho dự trữ chiến lược từ ngày 16/3.
Dù vậy, giá dầu thế giới vẫn đang neo ở mức cao quanh 100 USD/thùng. Cụ thể, trong phiên giao dịch hôm nay - 13/3 (theo giờ Việt Nam), giá dầu thô Brent chuẩn toàn cầu giảm nhẹ 0,12% xuống 100,33 USD/thùng, trong khi đó hợp đồng tương lai loại dầu này cũng giảm 0,56% xuống 100,37 USD/thùng. Tương tự, dầu thô WTI của Mỹ giảm 0,14% xuống 95,6 USD/thùng, và hợp đồng tương lai loại dầu này cũng giảm 0,26% xuống 95,61 USD/thùng.
Ngay cả khi IEA công bố kế hoạch xả lượng dầu thô dự trữ khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử, giá dầu vẫn quanh mức 100 USD/thùng. Điều này thoạt nhìn có vẻ nghịch lý, bởi khi nguồn cung dầu được bổ sung tới 400 triệu thùng thì sẽ giúp giá dầu giảm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, diễn biến này lại hợp lý, bởi lượng dầu kỷ lục được xả ra cũng không đủ để bù đắp cho dòng chảy tới 20% sản lượng dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz. Nơi đây được mệnh danh là "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới.
Giá dầu thế giới vẫn đang giao dịch quanh mức 100 USD/thùng. Ảnh: Reuters
Ông Daniel Raimi, chuyên gia tại viện nghiên cứu năng lượng Resources for the Future, nhận định: “Tác động không phải là bằng không nhưng có lẽ sẽ khá nhỏ”. Vị chuyên gia này dẫn chứng mỗi ngày toàn cầu giao dịch khoảng 100 triệu thùng dầu.
Ông Michael Lynch, Chủ tịch Strategic Energy & Economic Research, ước tính, kể từ ngày 28/2, tổng lượng dầu bị mất do xung đột Iran là khoảng 175 triệu thùng. Trong khi đó, hiện nay chỉ có một lượng nhỏ dầu đi qua eo biển Hormuz và khoảng 1 triệu thùng/ngày được xuất qua cảng Yanbu của Arab Saudi, đi qua Biển Đỏ.
Vì vậy, ông Michael Lynch cho rằng, việc IEA xả kho giúp bù đắp phần thiếu hụt và ngăn tâm lý hoảng loạn hoặc tích trữ. Tuy nhiên, 400 triệu thùng chỉ đủ cho hơn 3 tuần chiến sự ngắn ngủi.
Mặt khác, mặc dù công bố động thái can thiệp chưa từng có, nhưng IEA lại chưa đưa ra chi tiết về tốc độ từng quốc gia sẽ xả kho dự trữ hay cách họ phân bổ lượng dầu.
Giá dầu thế giới có thể vượt 200 USD?
Theo các chuyên gia, giá dầu thế giới còn tăng mạnh nếu tắc nghẽn ở eo biển Hormuz vẫn còn kéo dài. Ảnh: Ox.ac.uk
Theo ông Gregor Semieniuk, GS chính sách công và kinh tế tại Đại học Massachusetts Amherst, việc xả dầu dự trữ dẫn đến nguồn dự phòng bị hao hụt. Hơn nữa, nếu tắc nghẽn ở eo biển Hormuz vẫn kéo dài thì vấn đề càng nguy hiểm hơn.
GS Gregor Semieniuk dự đoán rằng giá dầu còn tăng mạnh khi eo biển đóng đến tuần tới.
"Trừ khi cuộc xung đột kết thúc trong tuần này, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu như giá dầu cuối cùng vượt mốc 150 USD", GS nói. Theo ông, thực tế theo tính toán từ nhu cầu hiện tại của thế giới thì thiếu hụt nguồn cung 20% có thể dẫn đến giá dầu vượt 200 USD.
Đáng chú ý, ông, Bob McNally, Chủ tịch Tập đoàn Năng lượng Rapidan mới đây cảnh báo: "Trừ khi giao thông qua eo biển Hormuz nối lại sớm và liên tục, bởi việc xả dầu từ kho dự trữ chiến lược sẽ chỉ hỗ trợ ngắn ngủi trước khi giá dầu tiếp tục tăng cao".
Ngoài ra, ông Yang An, nhà phân tích tại Haitong Futures, nhận định, việc Mỹ cấp giấy phép cho các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang bị mắc kẹt trên biển đã giúp xoa dịu phần nào lo ngại của thị trường về tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu. Nhưng theo ông, điều này có thể không giải quyết được vấn đề cốt lõi. Bởi điều quan trọng nhất là khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.
Thế giới đang phải đối mặt với gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử
Theo IEA, các quốc gia Vùng Vịnh đã cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng dầu/ngày do xung đột ở Trung Đông. Con số này tương đương với gần 10% nhu cầu dầu toàn cầu.
Tổ chức này cũng cảnh báo rằng, nếu hoạt động vận chuyển dầu không sớm được khôi phục, thì mức thiếu hụt nguồn cung này sẽ gia tăng. Hoạt động khai thác dầu thượng nguồn mất vài tuần và thậm chí vài tháng để trở lại mức trước khủng hoảng.
Đáng chú ý, IEA cũng vừa hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 xuống 640.000 thùng/ngày, tức là thấp hơn khoảng 210.000 thùng so với trước đó.
Trên thực tế, chiến sự tại Trung Đông đã làm eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa. Tình trạng này khiến nguồn cung dầu toàn thế giới giảm khoảng 8 triệu thùng mỗi ngày. Bởi eo biển Hormuz đóng vai trò quan trọng khi nằm giữa Oman và Iran, nối vịnh Ba Tư ở phía bắc, vịnh Oman ở phía nam và xa hơn là biển Arab.
Bài tham khảo nguồn: Reuters, CNN, Market Watch
