Tại xã Thuận Mỹ (tỉnh Tây Ninh), vẫn còn tồn tại một quần thể nhà cổ đặc biệt mà người dân địa phương quen gọi bằng cái tên mộc mạc "xóm nhà giàu". Hơn một thế kỷ trôi qua, những ngôi nhà gỗ bề thế của dòng họ Nguyễn Hữu vẫn lặng lẽ đứng đó, như chứng nhân của một thời hưng thịnh trên vùng đất Nam Bộ.
Nổi bật trong quần thể này là ba căn nhà bề thế được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX trên khu đất rộng khoảng 15.000 m² mỗi căn rộng hơn 528 m², từng là tư dinh của Cai tổng Nguyễn Hữu Hiệp, Hội đồng xã Nguyễn Hữu Hoanh và Hội đồng Huyền những đại điền chủ, nhân vật giàu có và có sức ảnh hưởng lớn trong vùng. Với quy mô đồ sộ cùng kiến trúc thể hiện sự phồn thịnh hiếm có, nơi đây từ lâu đã được người dân gọi là "xóm nhà giàu" cái tên gợi nhớ cả một giai đoạn vàng son của vùng Thanh Phú Long, vẫn được lưu truyền cho đến hôm nay.
Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô đồ sộ, quần thể nhà cổ còn mang nhiều giá trị tiêu biểu của kiến trúc truyền thống Nam Bộ. Các công trình đều được xây theo kiểu nhà rội, tường gạch, mái lợp ngói, nền lát gạch hoa. Kiến trúc ba gian hai chái kết hợp hai nhà cầu nối liền nhà trước với nhà sau tạo thành hình chữ Khẩu đặc trưng.
Ở trung tâm mỗi căn nhà là khoảng sân "thiên tỉnh" giếng trời truyền thống giúp lấy sáng, đón gió tự nhiên, tạo không gian thông thoáng, thích nghi với khí hậu nóng ẩm của miền Tây Nam Bộ.
Trong ba căn nhà cổ còn lại, gia đình bà Nguyễn Thị Ngà hiện đang quản lý một căn nhà được xây dựng từ năm 1924. Theo bà Ngà, để hoàn thành công trình này, dòng họ Nguyễn Hữu đã mất gần 5 năm thi công với tổng chi phí khoảng 12.000 đồng Đông Dương.Trong chiến tranh, căn nhà nhiều lần bị trúng pháo nên gia đình phải sửa chữa. Hiện bốn anh chị em tôi đều đã lập nghiệp ở nơi khác, chỉ còn bà ở lại trông coi nhà thờ họ.
Dù vẫn được con cháu gìn giữ, nhưng dấu vết của thời gian hiện hiện rõ trên từng góc nhà. Mái ngói nhiều vị trí bị hư hỏng, một số cấu kiện gỗ đã mục, nền gạch bong tróc, tường xuất hiện nhiều vết nứt.
Đại diện UBND xã Thuận Mỹ (tỉnh Tây Ninh) cho hay, vào năm 2007, cụm nhà được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia.
