Hà Nội: Học sinh “khát” chỗ học, nhiều dự án trường học vẫn nằm im trên đất vàng
Năm học 2026-2027, ngành giáo dục Thủ đô tiếp tục đối mặt với áp lực lớn khi dân số cơ học tăng nhanh, trong khi tốc độ phát triển hạ tầng trường lớp chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Theo các số liệu hiện có, khoảng 60.000 học sinh lớp 10 có thể sẽ không có cơ hội vào các trường THPT công lập. Điều này khiến nhiều phụ huynh thêm phần lo lắng và chủ động tìm kiếm các phương án học tập phù hợp cho con em mình.
Trong bối cảnh đó, từ ngày 20/4, nhiều trường tư thục đã bắt đầu nhận hồ sơ xét tuyển, mở ra thêm lựa chọn cho học sinh và phụ huynh. Áp lực tuyển sinh tập trung rõ nét tại những khu vực đô thị hóa nhanh như Cầu Giấy, Từ Liêm, Hà Đông, Long Biên và Hoàng Mai, nơi số lượng khu đô thị, chung cư gia tăng nhanh nhưng hệ thống hạ tầng xã hội, đặc biệt là trường học, vẫn cần tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện.
Theo báo Vietnamnets, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, hiện là Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, tình trạng thiếu trường học tại Thủ đô một phần xuất phát từ công tác dự báo dân số chưa sát thực tế, khiến tiến độ đầu tư xây dựng trường lớp không theo kịp tốc độ gia tăng dân số. Theo ông, giải pháp căn cơ vẫn là tăng thêm trường học, song trở ngại lớn nhất hiện nay là quỹ đất. Ông kỳ vọng trong quy hoạch Thủ đô thời kỳ mới với tầm nhìn dài hạn, Hà Nội sẽ có thêm những đột phá để từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn hiện nay.
Ở góc độ khác, PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng nguyên nhân sâu xa của tình trạng thiếu trường lớp còn nằm ở công tác quy hoạch chưa theo kịp thực tiễn phát triển đô thị. Theo ông, nhiều dự án chung cư được phê duyệt nhưng chưa bố trí đầy đủ quỹ đất và không gian dành cho giáo dục, dẫn tới tốc độ đô thị hóa tăng nhanh trong khi hạ tầng trường học chưa đáp ứng nhu cầu.
Ông Nam đề xuất quy hoạch trường học cần đi trước một bước so với tốc độ phát triển đô thị; không chỉ xây mới mà còn mở rộng quỹ đất giáo dục trong các dự án nhà ở, đồng thời có cơ chế ràng buộc chủ đầu tư xây dựng trường học hoặc thu hút đơn vị giáo dục tham gia trước khi bàn giao nhà. Bên cạnh đó, thành phố cũng cần tiếp tục cải tạo, nâng cấp các trường công lập hiện có để tăng khả năng tiếp nhận học sinh.
Trước đó, TS Trần Thế Cương cho biết thành phố đang rà soát mạng lưới trường học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Những khu đất bỏ hoang sau khi di dời nhà máy, xí nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi nội đô sẽ được ưu tiên nghiên cứu sử dụng để xây dựng trường học công lập. Khi quỹ đất được khai thác hiệu quả cho giáo dục, áp lực tuyển sinh đầu cấp được kỳ vọng sẽ từng bước giảm bớt.
Các chuyên gia cho rằng để giải quyết bài toán thiếu trường lớp cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến quản lý thực thi. Cùng với định hướng đúng và cơ chế phù hợp, việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong quá trình triển khai sẽ là yếu tố quan trọng để các chủ trương sớm đi vào thực tiễn.
Thành phố yêu cầu rà soát 341 dự án chậm triển khai, nhiều dự án trường học nằm trong danh sách chậm tiến độ
Theo Thông báo số 396/TB-UBND của UBND TP Hà Nội, thành phố yêu cầu rà soát, xử lý dứt điểm 341 dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trên địa bàn. Thành phố yêu cầu các nhà đầu tư khẩn trương báo cáo tình hình thực hiện dự án, làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ, năng lực tài chính và cam kết lộ trình triển khai; trường hợp không đáp ứng yêu cầu sẽ xem xét thu hồi hoặc dừng thực hiện dự án.
Danh sách này trải rộng ở nhiều địa phương như Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Hoài Đức, Mê Linh, Long Biên… Đây cũng là những khu vực có tốc độ đô thị hóa cao và áp lực trường lớp lớn trong nhiều năm qua.
Qua rà soát danh mục đính kèm thông báo, đáng chú ý có không ít dự án mang chức năng giáo dục hoặc gắn với hạ tầng trường học.
Trong danh sách 341 dự án, nơi hàng loạt ô đất được quy hoạch làm trường học nhưng vẫn chỉ nằm trên giấy. Điển hình nhất là tình trạng của Tổng công ty Đầu tư Phát triển nhà và Đô thị (HUD). Tại khu đô thị Mỹ Đình 2, ô đất công cộng CC1 có chức năng nhà trẻ đã bị chậm triển khai nhiều năm. Không chỉ vậy, HUD còn bị nhắc tên tại loạt dự án như KĐT Pháp Vân - Tứ Hiệp (Hoàng Mai), KĐT mới Vân Canh (Hoài Đức), KĐT mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2 (Mê Linh). Thậm chí, Bộ Xây dựng đã phải yêu cầu HUD nghiêm túc bàn giao hơn 30.600 m2 đất tại "điểm nóng" Hoàng Mai cho thành phố để xây dựng hạ tầng thiết yếu.
Tại phường Hà Đông, Tập đoàn Nam Cường gây chú ý với dự án khu B thuộc Khu đô thị mới Dương Nội. Trong đó, dự án xây dựng trường tiểu học tại lô đất ký hiệu TH-02 với diện tích gần 8.000 m2 vẫn chưa thể đi vào hoạt động để phục vụ cư dân. Tương tự, Công ty CP Đầu tư Văn Phú - Invest cũng góp mặt với dự án Trường tiểu học Văn Phú Victoria và các khu nhà ở cao tầng kết hợp trường học tại Trung Kính.
Danh sách dự án giáo dục bị "treo" còn kéo dài với những cái tên cụ thể: Trường tiểu học Bắc Cổ Nhuế (Bắc Từ Liêm); Trường THCS và THPT Ban Mai (Hà Đông) của Công ty TNHH giáo dục và đào tạo ngôn ngữ Ban Mai; Làng giáo dục Quốc tế và Trường phổ thông quốc tế VN tại quận Nam Từ Liêm; Dự án xây dựng Trường THCS tại số 18 đường Tam Trinh (Hoàng Mai) của Liên danh Công ty CP đầu tư Thái Bình Dương.
Ngoài ra, danh mục còn ghi nhận nhiều ô đất công cộng, công trình dịch vụ xã hội, khu hỗn hợp có chức năng giáo dục nhưng chậm đưa vào sử dụng. Điều đáng nói, nhiều dự án nằm trong các khu đô thị đã có dân cư sinh sống ổn định nhiều năm, trong khi trường học quanh khu vực luôn trong tình trạng quá tải.
Nghịch lý giữa nhu cầu thật và quỹ đất bị “treo”
Thực tế cho thấy, nhiều phường nội thành và vành đai đô thị mới đang thiếu trường công lập, nhất là cấp THCS và THPT. Phụ huynh phải cho con học trái tuyến, học trường tư hoặc di chuyển xa.
Trong khi đó, các khu đất đã được giao cho doanh nghiệp để làm trường học hoặc công trình xã hội lại chậm triển khai nhiều năm, gây lãng phí tài nguyên đất đai, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân.
Nếu các dự án này được xử lý dứt điểm, đẩy nhanh tiến độ hoặc thu hồi để giao đơn vị có năng lực hơn, Hà Nội có thể bổ sung thêm đáng kể quỹ trường học trong bối cảnh dân số tăng nhanh.
Theo Thông báo số 396, UBND Thành phố yêu cầu các nhà đầu tư phải khẩn trương lập và gửi báo cáo bằng văn bản về tình hình thực hiện dự án trước ngày 30/04/2026. Báo cáo phải thể hiện đầy đủ tiến độ thực tế từ khâu giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng đến việc thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Đặc biệt, Thành phố yêu cầu các doanh nghiệp phải tự chỉ rõ nguyên nhân chủ quan dẫn đến chậm tiến độ, đồng thời đánh giá lại năng lực tài chính và cam kết lộ trình thực hiện cụ thể. Đây được coi là một bước đi quyết liệt nhằm phân loại nhà đầu tư. Thành phố khẳng định: sau thời hạn 30/04/2026, nếu nhà đầu tư không gửi báo cáo hoặc báo cáo không thể hiện rõ năng lực và cam kết, thành phố sẽ kiên quyết thu hồi hoặc dừng thực hiện dự án,.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các địa phương gửi thông báo tới từng nhà đầu tư trước ngày 19/04/2026 để đôn đốc thực hiện. Việc rà soát này không chỉ dừng lại ở các dự án nhà ở mà còn tập trung mạnh vào các ô đất hạ tầng xã hội vốn bị các chủ đầu tư "bỏ quên" sau khi đã bán xong nhà cao tầng.
Việc UBND TP Hà Nội công bố danh sách 341 dự án chậm triển khai được xem là động thái quyết liệt trong quản lý đất đai. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng điều người dân chờ đợi không chỉ là rà soát, mà là kết quả cuối cùng: dự án nào tiếp tục, dự án nào bị thu hồi, quỹ đất nào được ưu tiên cho trường học.
Khi mỗi mùa tuyển sinh vẫn là cuộc đua căng thẳng của phụ huynh và học sinh, thì việc để những dự án trường học nằm im nhiều năm rõ ràng là nghịch lý khó chấp nhận.
Nếu đất dành cho giáo dục được sử dụng đúng mục đích, bài toán thiếu trường lớp của Thủ đô sẽ có thêm lời giải thực chất, thay vì chỉ dừng ở các kế hoạch trên giấy.
