Ảnh minh họa
Nhãn mật ong vàng, còn gọi là Puang Thong tại Thái Lan, đang từng bước tạo dựng chỗ đứng riêng trên thị trường xuất khẩu nhờ đặc điểm hương vị và phương thức xử lý sau thu hoạch khác biệt so với giống nhãn Edor phổ biến.
Theo ông Caesar Wongchotsathit, Trưởng bộ phận Phát triển Kinh doanh của OP Fruits, doanh nghiệp chuyên xuất khẩu giống nhãn này, Puang Thong hiện được cung cấp cho hai thị trường chính là Hồng Kông và Singapore. Công ty đang tìm cách mở rộng phân phối sang các quốc gia châu Á và khu vực Trung Đông.
So với nhãn Edor, Puang Thong có kích thước quả lớn hơn, vỏ dày, hạt nhỏ và tỷ lệ thịt quả cao hơn. Phần thịt có vị ngọt đậm, kết cấu chắc và giòn hơn, trong khi vỏ có màu vàng nhạt thay vì màu nâu đặc trưng của giống Edor.
Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý của Puang Thong nằm ở quy trình xử lý sau thu hoạch. Trong khi nhãn Edor xuất khẩu thông thường được hun khói để kéo dài thời gian bảo quản, OP Fruits lựa chọn vận chuyển Puang Thong dưới dạng không hun khói và không xử lý hóa chất sau thu hoạch.
Theo đại diện doanh nghiệp, phương thức này phù hợp với thị hiếu của một bộ phận người tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu, vốn ưa chuộng hương vị tự nhiên của trái cây. Một số khách hàng cho biết họ có thể cảm nhận mùi hóa chất ở nhãn đã qua hun khói, trong khi sản phẩm không hun khói giữ được vị ngọt và cảm giác tươi ngon rõ hơn.
Tuy nhiên, việc không hun khói cũng khiến thời gian bảo quản của Puang Thong ngắn hơn đáng kể. Trong điều kiện bảo quản lạnh, nhãn có thể giữ chất lượng khoảng 7-10 ngày kể từ khi thu hoạch, trong khi nhãn hun khói có thể bảo quản một tháng hoặc lâu hơn, tùy phương pháp xử lý.
Thời gian bảo quản ngắn khiến doanh nghiệp phải rút ngắn khâu vận chuyển và phân phối, đồng thời đòi hỏi hệ thống logistics phù hợp. Với thị trường Singapore, OP Fruits thường vận chuyển nhãn bằng đường bộ từ Thái Lan, mất khoảng 2 ngày. Trái cây được làm lạnh sơ bộ trước khi xuất hàng.
Trong khi đó, các lô hàng đi Hồng Kông được vận chuyển bằng đường hàng không. Nhờ thời gian vận chuyển nhanh hơn, doanh nghiệp có thể đóng gói và xuất hàng mà không cần thực hiện công đoạn làm lạnh sơ bộ như đối với tuyến Singapore.
Nguồn cung hạn chế, giá đầu vụ cao hơn 15-20%
Dù nhu cầu tại Hồng Kông và Singapore đang tăng, sản lượng nhãn Puang Thong vẫn là yếu tố hạn chế khả năng mở rộng kinh doanh. Theo ước tính của ông Caesar, sản lượng giống nhãn này hiện chưa bằng 10% so với giống Edor truyền thống.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ hiệu quả kinh tế trong sản xuất. Nhãn Edor có năng suất cao hơn, trong khi kích thước quả nhỏ giúp người trồng tối ưu tỷ lệ sản lượng và chi phí. Vì vậy, số lượng nông dân lựa chọn trồng Puang Thong vẫn tương đối ít.
Hiện OP Fruits thu mua nhãn từ một nhóm trang trại và nhà phân phối có quy mô hạn chế. Theo ông Caesar, doanh nghiệp này hiện là nhà xuất khẩu duy nhất tại Thái Lan kinh doanh giống nhãn Puang Thong.
Khác với mùa vụ nhãn nói chung tại Thái Lan có thể diễn ra quanh năm nhờ nhiều giống khác nhau, thời gian xuất khẩu Puang Thong tập trung trong khoảng cuối tháng 10 đến đầu tháng 2 năm sau. Sản lượng thường đạt đỉnh từ cuối tháng 11 đến tháng 12, sau đó giảm dần từ giữa tháng 1.
Mùa thu hoạch hiện tại đã bắt đầu và chưa ghi nhận vấn đề đáng kể về nguồn cung hay chất lượng, dù lượng mưa tại Thái Lan cao hơn mức thông thường.
Về giá bán, mặt bằng giá nhìn chung tương đương năm trước. Tuy nhiên, nhãn đầu vụ thường có giá cao hơn khoảng 15-20% so với cuối vụ, thời điểm nguồn cung tăng lên. Đại diện OP Fruits dự báo nhu cầu gia tăng có thể hỗ trợ giá bán, qua đó cải thiện lợi nhuận cho người trồng và các đơn vị kinh doanh trong những tháng tiếp theo.
Hướng tới Malaysia, Indonesia và Trung Đông
Bên cạnh Hồng Kông và Singapore, OP Fruits đang đánh giá cơ hội mở rộng thị trường tại Malaysia, Indonesia và một số quốc gia Trung Đông.
Theo doanh nghiệp, nhãn đã được tiêu thụ tại Trung Đông nhưng các dòng sản phẩm không hun khói vẫn chưa phổ biến. Đây có thể là phân khúc mà Puang Thong có cơ hội tiếp cận nếu doanh nghiệp xây dựng được nhu cầu tiêu dùng phù hợp.
Dù vậy, khả năng mở rộng sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính: năng lực bảo quản và vận chuyển của các nhà nhập khẩu, cũng như mức độ chấp nhận giá bán cao hơn của người tiêu dùng so với nhãn hun khói thông thường. Nhãn hun khói có lợi thế về thời gian bảo quản, cho phép vận chuyển bằng đường biển với chi phí thấp hơn.
OP Fruits đặt mục tiêu mở rộng sự hiện diện của Puang Thong tại các thị trường mới, đồng thời gia tăng lượng đơn hàng từ những khách hàng hiện tại. Doanh nghiệp kỳ vọng nhu cầu xuất khẩu tăng sẽ tạo động lực để nông dân mở rộng diện tích trồng, qua đó cải thiện nguồn cung trong dài hạn.
