Ảnh minh họa
Một công ty tại Scotland đã phát triển loại gạch xây dựng được sản xuất từ hơn 95% vật liệu tái chế, không cần trải qua quá trình nung truyền thống trong lò, mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành xây dựng trong việc xử lý chất thải và giảm phát thải carbon.
Sản phẩm có tên K-Briq do công ty Kenoteq phát triển, sử dụng chủ yếu phế thải từ hoạt động xây dựng và phá dỡ như gạch vụn, bê tông và các vật liệu còn sót lại sau quá trình cải tạo công trình. Thay vì được đưa đến các bãi chôn lấp, những vật liệu này được tái chế để tạo thành một loại gạch xây dựng mới.
Năm 2025, K-Briq đã nhận được chứng nhận sử dụng trong xây dựng tại Anh, cho phép sản phẩm được ứng dụng trong các dự án thương mại và công trình thực tế. Công nghệ này được phát triển từ các nghiên cứu liên kết với Đại học Heriot-Watt (Vương quốc Anh) trước khi được thương mại hóa bởi Kenoteq.
Điểm khác biệt lớn nhất của K-Briq nằm ở quy trình sản xuất. Trong khi gạch truyền thống phải được nung ở nhiệt độ cao để đạt độ cứng và độ bền cần thiết, loại gạch của Scotland loại bỏ hoàn toàn công đoạn này.
Theo Kenoteq, việc không sử dụng lò nung giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng và lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Đây là một yếu tố đáng chú ý bởi gạch là vật liệu được sử dụng với số lượng rất lớn trong ngành xây dựng, do đó bất kỳ cải tiến nào trong quy trình sản xuất cũng có thể tạo ra tác động đáng kể trên quy mô toàn ngành.
Bên cạnh yếu tố năng lượng, việc tái sử dụng phế liệu xây dựng còn góp phần giảm nhu cầu khai thác nguyên liệu thô mới, đồng thời giảm áp lực lên các khu vực xử lý chất thải.
Sự xuất hiện của K-Briq cũng làm nổi bật khái niệm "xây dựng tuần hoàn" – mô hình hướng đến việc tái sử dụng vật liệu, kéo dài vòng đời tài nguyên và giảm thiểu lượng chất thải phát sinh.
Thông thường, phế thải xây dựng được coi là vật liệu cần phải loại bỏ khỏi công trường. Tuy nhiên, công nghệ của Kenoteq cho thấy một phần đáng kể các vật liệu này có thể được đưa trở lại chuỗi giá trị dưới dạng sản phẩm xây dựng mới.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm kiếm các giải pháp phát triển bền vững cho ngành xây dựng – lĩnh vực tiêu thụ lượng lớn tài nguyên và phát thải đáng kể khí nhà kính – mô hình tái chế vật liệu xây dựng được xem là một hướng đi tiềm năng.
Dù vậy, việc đưa vật liệu tái chế vào sử dụng rộng rãi trong xây dựng vẫn đối mặt nhiều thách thức. Ngoài yếu tố chi phí và năng lực cung ứng, các sản phẩm mới phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ bền, tính an toàn và hiệu suất kỹ thuật.
Trong ngành xây dựng, chứng nhận kỹ thuật đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi các chủ đầu tư, kiến trúc sư và kỹ sư không thể chỉ dựa trên những cam kết về môi trường. Một loại vật liệu mới cần chứng minh khả năng ứng dụng thực tế, độ ổn định và khả năng đáp ứng nhu cầu thương mại quy mô lớn.
Theo giới chuyên môn, ngành xây dựng vốn có tốc độ thay đổi tương đối chậm do phụ thuộc vào các vật liệu đã được kiểm chứng qua nhiều thế hệ. Vì vậy, các giải pháp thay thế như K-Briq sẽ cần thêm thời gian để được thị trường chấp nhận rộng rãi.
Tuy nhiên, trường hợp của Scotland cho thấy ngay cả một vật liệu quen thuộc như viên gạch cũng có thể được tái định hình về nguồn gốc và quy trình sản xuất. Việc tạo ra loại gạch chứa hơn 95% vật liệu tái chế và không cần nung trong lò đang đặt ra câu hỏi mới về cách ngành xây dựng có thể tái sử dụng chính lượng chất thải mà mình tạo ra, đồng thời giảm mức tiêu thụ năng lượng và tác động môi trường trong tương lai.
